Ngọc lan – ngọc thụ lâm phong, tài giỏi tốt đẹp

hoa-ngoc-lan

Ngọc lan là loài cây lá rụng thuộc họ mộc lan, còn gọi là bạch ngọc lan, cây vọng xuân. Hoa ngọc lan đã xuất hiện rất sớm trong thơ văn của Khuất Nguyên. Nhưng, ở trước thời Đường, ngọc lan và mộc lan không có sự phân biệt rõ ràng, đều được gọi chung là mộc lan. Từ sau đời Đường, ngọc lan được trồng rộng rãi.

hoa-ngoc-lan

Cây ngọc lan có thể cao tới mười lăm mét, cành thưa thớt, thô và rất rắn chắc, thân cây to khỏe, nở hoa trước khi mộc lá, sắc hoa thanh thoát trong trẻo, giống như cây ngọc mọc lên từ tuyết sơn, khí thế hùng vĩ. Cổ nhân rất yêu thích khí thế, phong cách này, và ca ngợi đó là “ngọc thụ lâm phong” (cây ngọc trước gió). Chủ đề “ngọc thụ lâm phong” có vẽ hình hoa ngọc lan, được sử dụng trên tranh vẽ, văn phòng phẩm, kiến trúc. Còn có “Ngọc đường phú quý”, phối hợp hoa ngọc lan, hoa mẫu đơn và hoa hải đường. Trong đó ngọc lan, hải đường hợp âm thành “ngọc đường”. “Ngọc đường là cách gọi khác của viện Hàn Lâm, cũng dùng để chỉ dinh cơ của những người giàu có. Trước đây, ở Tô Châu, cô dâu được mang giày “ngọc đường phú quý”, vẽ hình ngọc lan, hải đường, phù dung, hoa quế, với ý nghĩa chúc phúc và may mắn.

Mộc lan còn gọi là mộc bút, tử ngọc lan, tân di, lang hoa,… là loài cây bụi hoặc cây rụng lá. Nụ hoa ngọc lan còn gọi là tân di, có thể chịu gió rét, thông mũi, có giá trị làm thuốc. Hoa ngọc lan nở trông như chiếc bút long lớn, sắc sảo đẹp đẽ, hướng thẳng lên trời, nên trước đây còn gọi là “mộc bút”. Trong tiếng Hán từ “bút” trong “mộc bút” có âm đọc gần giống với từ “tất” trong “tất định” (chắc chắn, nhất định), nên bức vẽ hoa ngọc lan tựa vào thọ thạch (đá thọ), được lấy tên là “tất đắc kỳ thọ” (chắc chắn được thọ lâu).